1. Τί συνέβη στη Γαύδο?

Με απόφασή της, η Διεύθυνση Δασών Χανίων (με την αρωγή του Δήμου Γαύδου) διέταξε την κατεδάφιση “αυθαιρέτων” κατασκευών σε δασική έκταση στις παραλίες Αη Γιάννη και Λαυρακά, επικαλούμενη τη νομοθεσία για τη δασική προστασία. Έτσι, συνεργεία κρητικού εργολάβου με συνοδεία ΜΑΤ και ΟΠΚΕ (!?) γκρέμισαν τις χειμερινές πρόχειρες κατοικίες μιας κοινότητας λίγων ατόμων που διαβιώνει αυτοοργανωμένα στις απομακρυσμένες περιοχές του νησιού. Αυτό είχε σαν συνέπεια: α) οι ανθρώποι να μείνουν άστεγοι χωρίς να τους έχει προταθεί εναλλακτικός χώρος μετεγκατάστασης από την Πολιτεία, β) να γίνει πραγματική ζημιά στο φυσικό περιβάλλον εφόσον οι αρβύλες τσαλαπάτησαν, τα αλυσοπρίονα έκοψαν, οι τσάπες ξήλωσαν και έσπασαν, γ) τα συντρίμμια να μείνουν πίσω, ρυπαίνοντας το παρθένο περιβάλλον και τελικά να μαζευτούν από την ξεσπιτωμένη πλέον κοινότητα.

2. Ήταν οι κατασκευές που κατεδαφίστηκαν όντως αυθαίρετες?

Σύμφωνα με το νόμο περί αυθαιρέτων, κατασκευές από μή μόνιμα υλικά όπως ξύλα, καλάμια, πανιά, νάυλον, εξαιρούνται από το νόμο και άρα από την κατεδάφιση. Καμία από τις κατασκευές που κατεδαφίστηκαν δεν είχε μόνιμα δομικά υλικά όπως τούβλα. τσιμέντο κτλ, αν και το νησί διαθέτει πολλές από αυτές που εμπίπτουν σε όλους τους νόμους που επικαλείται το Δασαρχείο αλλά περιέργως δεν πειράχτηκαν.

3. Είναι η ελεύθερη διαβίωση στις παραλίες και στο δάσος καταπάτηση?

Σαφώς και όχι. Οι παραλίες και τα δάση είναι δημόσια αγαθά, που μπορεί ο καθένας μας να απολαμβάνει χωρίς χρηματικό αντίτιμο, για όσο καιρό θέλει, αρκεί να μήν αφήνει μόνιμο αποτύπωμα.

Το δικαίωμα αυτό είναι κατοχυρωμένο νομικά.

4. Θα μπορούσαν αυτοί οι άνθρωποι να διαμένουν άλλου?

Κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης, καθώς και της επιλογής του τόπου κατοικίας του όπου επιθυμεί. Οι άνθρωποι αυτοί επιλέγουν να βρίσκονται στις απομακρυσμένες παραλίες και στο δάσος και να απολαμβάνουν τα δημόσια αγαθά. Μα ακόμα κι αν ήθελαν να διαμένουν σε κάποιο σπίτι, δεν έχουν αυτή την επιλογή, διότι οι κατοικίες προς ενοικίαση ή αγορά είναι σπάνιες. Το να αγοράσει κανείς γη και να χτίσει στη Γαύδο είναι πολύ δύσκολο για πολλούς λόγους.

5. Κινδυνεύει το δάσος και το φυσικό τοπίο από την ελεύθερη διαβίωση?

Ο πρώτος κανόνας που μαθαίνει κανείς μόλις βρεθεί στο νησί είναι να μην πειράζει τους κέδρους.

Για την ελεύθερη διαβίωση το χειμώνα, οι καλύβες δεν διεκδίκησαν ποτέ την παρουσία τους στο χώρο, ούτε έκοψαν κλαδιά για να χωρέσουν. Στήθηκαν παίρνοντας το σχήμα των δέντρων που τις φιλοξενούσαν. Η πρόκληση πάντα ήταν να μην πειραχτεί ούτε ένα κλαδάκι. Επρόκειτο για το τέλειο καμουφλάζ και ταυτόχρονα για το αντικείμενο θαυμασμού και σπουδής από αρχιτέκτονες, σαν μοναδική στον κόσμο τεχνοτροπία, πλήρως εναρμονισμένη με το φυσικό περιβάλλον.

Εκείνοι που διαβιούν ελεύθερα είναι που μεριμνούν διαχρονικά για την ενημέρωση των νέων επισκεπτών, για την συλλογή και μεταφορά σκουπιδιών και για την προστασία από φωτιές, μια και έχουν εφοδιαστεί όλοι με πυροσβεστήρες. Όλα αυτά με δικά τους έξοδα και χωρίς την παραμικρή συνδρομή της Πολιτείας.

6. Ήταν οι κατασσκευές ιδιόκτητες?

Στην ελεύθερη κοινότητα της Γαύδου δεν υπάρχει ιδιοκτησία. Αν κάποιοι μένουν μόνιμα ή κατ’ επανάληψιν σε κάποιες κατασκευές, είναι γιατί συνήθως τις έχουν στήσει οι ίδιοι με τα χέρια τους και οι υπόλοιποι το σέβονται. Κάθε άνθρωπος μπορεί να βρει καταφύγιο από τις καιρικές συνθήκες αν βρει κάποια ακατοίκητη, αρκεί να σεβαστεί το χώρο και να τον αφήσει όπως τον βρήκε ή και καλύτερο.

7. Είναι οι άνθρωποι που προτιμούν τη Γαύδο τζαμπατζήδες?

Για να πάει κάποιος από την Αθήνα στη Γαύδο κοστίζει περισσότερο από ένα ταξίδι στο εξωτερικό.

Τα πάντα στο νησί είναι υπερτιμολογημένα και υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις. Οι ταβέρνες και τα μίνι μάρκετ ωστόσο δουλεύουν ακατάπαυστα και είναι πάντα γεμάτα. Ο κόσμος αφήνει πολλά χρήματα στο νησί. Τα δωμάτια υπάρχουν, αλλά οι περισσότεροι επισκέπτες προτιμούν να μένουν έξω. Όχι γιατί δεν αντέχουν οικονομικά. Αλλά γιατί ο λόγος που έρχονται στο δυσπρόσιτο αυτό νησί είναι για να απολαύσουν τη διαμονή τους έξω, κάτω από τ’ αστέρια.

8. Είναι άραγε εκείνοι που ζουν στη Γαύδο για μεγάλα διαστήματα τεμπέληδες?

Η ζωή στο νησί δεν παρέχει καμία άνεση από αυτές που έχουμε συνηθίσει σαν δεδομένες στον πολιτισμό (ηλεκτρικό ρεύμα, τρεχούμενο νερό, φαγητό, περίπτερο, ξύλα, κτλ). Κάθε ένας που βρίσκεται εκεί, είναι αναγκασμένος να περπατά αρκετά χιλιόμετρα κάθε μέρα για να εξασφαλίσει τα βασικά, κουβαλώντας τα πάντα στην πλάτη του, ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών. Ακόμα και το να πλύνει κανείς τα πιάτα μπορεί να είναι περιπέτεια. Οι περισσότεροι άνθρωποι που περνάνε καιρό στο νησί συνήθως εργάζονται στις τοπικές επιχειρήσεις, χωρίς να τους παρέχεται κατάλυμμα, και έχουν παράλληλα να κάνουν και όλα τα προαναφερθέντα για να επιβιώσουν στην καθημερινή τους ζωή. Ακόμα και εκείνοι που ζουν χωρίς να εργάζονται, είτε έχουν κάποια οικονομική άνεση είτε κάποιο επίδομα ή σύνταξη, δεν γλιτώνουν από τις καθημερινές εργασίες που αναφέρθηκαν. Η επιλογή της ασκητικής ζωής έχει μόχθο.

9. Είναι η Γαύδος άντρο των ναρκωτικών?

Ναρκωτικά κυκλοφορούν σε κάθε μέρος, ιδίως όταν πρόκειται για καλοκαιρινό προορισμό. Όμως κανένα μέρος δεν έχει στοχοποιηθεί περισσότερο από τα ΜΜΕ όσο η Γαύδος. Αυτή η προπαγάνδα βοήθησε στην μαζική αποστροφή για την ελεύθερη διαβίωση στο νησί, και διευκόλυνε την κοινωνική αποδοχή του διωγμού της.

10. Τελικά ποιοί απαρτίζουν την αυτοοργανωμένη κοινότητα στη Γαύδο?

Άνθρωποι κάθε εθνικότητας, ηλικίας και οικονομικής κατάστασης. Οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχοι, πιτσιρικάδες, μουσικοί, επιστήμονες, καλλιτέχνες, εργασιομανείς, φρικιά, καθηγητές διάσημοι, ερημίτες… Κάθε καρυδιάς καρύδι… Φίλοι, γνωστοί, άγνωστοι, περαστικοί, μόνιμοι, περιστασιακοί. Κοινός παρονομαστής, η λαχτάρα των ανθρώπων να φύγουν μακρυά από τον πολιτισμό και το άγχος του, και να γίνουν ένα με τη φύση.

10. Γιατί να μήν αποκτήσει η Γαύδος τουριστικές υποδομές σαν την Κρήτη και τα άλλα τουριστικά νησιά?

Το μοντέλο της τουριστικής ανάπτυξης και ομοιομορφίας που επιβλήθηκε σαν μονοκαλλιέργεια στα Ελληνικά νησιά, έφερε κατά κοινή ομολογία ολέθρια αποτελέσματα όπως:

α) ανυπολόγιστη περιβαλλοντική καταστροφή, εξάντληση φυσικών πόρων (πχ νερό),

β) περιθωριοποίηση των τοπικών κοινωνιών για χάρη των ξένων επενδύσεων, γ) απώλεια της τοπικής ταυτότητας, κορεσμό, φτωχοποίηση και εν τέλει ερημοποίηση.

Η Γαύδος έχει ήδη αρκετά δωμάτια για κάθε βαλάντιο.

Ωστόσο η ταυτότητά της προσελκύει λάτρεις της ελεύθερης διαβίωσης από κάθε γωνιά του πλανήτη.

Κάθε επέμβαση με στόχο την περαιτέρω τουριστική ανάπτυξη και εκμετάλλευση, καταστρέφει το φυσικό περιβάλλον, αποδομεί την ταυτότητα του νησιού και το κάνει “άλλη μία από τα ίδια”. Επιπλέον, όλοι ξέρουμε την τύχη που έχει το να χτίζει κανείς στην άμμο παλάτια…

Στην περίπτωση που επικρατήσουν τα πλάνα για γεωτρήσεις, LNG, ανεμογεννήτριες κτλ, δεν μπορούμε καν να συλλάβουμε το μέγεθός της καταστροφής, αλλά και της διαστροφής αν στο όνομα της προστασίας του περιβάλλοντος σχεδιάζονται και υλοποιούνται τέτοια εγκλήματα.

Για ανθρώπους που επιθυμούν ανέσεις, ξενοδοχεία, πισίνες, ξαπλώστρες και εστιατόρια, η χώρα είναι ασφυκτικά γεμάτη από επιλογές. Η Γαύδος ωστόσο, απευθύνεται σε ανθρώπους που θέλουν να γλιτώσουν από όλα αυτά. Και ναι, πρέπει κάπου να μπορούν να πάνε και αυτοί!

11. Γιατί να μή λειτουργήσει η Γαύδος σαν τον Μπάλο ή την Πρέβελη?

Διότι η ιστορία έδειξε πως αυτό το μοντέλο απέτυχε παταγωδώς!

Η μετατροπή αυτών των περιοχών σε μουσεία, με ώρες λειτουργίας και εισιτήρια προκάλεσε:

α) απώλεια δημοσίων χώρων και οικονομική εκμετάλλευση από μεμονωμένα συμφέροντα, β) μηδενική ανταπόδοση στην τοπική κοινωνία, γ) ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή από την αθρόα προσέλευση τουριστών λόγω εμπορευματοποίησης, δ) διάλυση των τοπικών κοινωνιών και έτσι, απουσία μονίμων κατοίκων για να νοιαστούν και να φροντίσουν.

12. Αυτονομία όπως λέμε Ανομία?

Υπάρχει η πεποίθηση ότι επειδή στη Γαύδο υπάρχει αυτονομία, δεν υπάρχουν κανόνες και ο καθένας μπορεί να κάνει ό,τί θέλει.

Οι απομακρυσμένες παραλίες και το δάσος ωστόσο, διέπονται από τους δικούς τους άγραφους κανόνες. Το κοινωνικό συμβόλαιο που δένει όλους όσους ζούνε έξω, είναι η αμοιβαία, εν λευκώ εμπιστοσύνη μεταξύ αγνώστων. Ωστόσο τα περιστατικά κλοπής και βίαιης συμπεριφοράς είναι σπάνια σε σχέση με τον αριθμό των επισκεπτών που περνάει από το νησί κάθε χρόνο και έχουν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά από την κοινότητα. Σε ακραίες περιπτώσεις η κοινότητα η ίδια παραδίδει τα περιστατικά στις αρχές.

Η αυτοοργανωμένη αυτή κοινότητα παρέχει σαφείς οδηγίες στους νεότερους επισκέπτες για θέματα προστασίας του δάσους, προσωπικής υγιεινής και χρήσης κοινόχρηστων αγαθών (πχ πηγάδι).

Η επιτήρηση για το σεβασμό αυτών των κανόνων και οδηγιών δεν επαφίεται σε κάποιον με θεσμική εξουσία αλλά είναι ευθύνη όλων. Επειδή τα πάντα είναι μακρυά (προμήθειες, ιατρείο, αστυνομία) οι άνθρωποι αναγκάζονται από τις συνθήκες να είναι υπεύθυνοι και να φροντίζουν ο ένας τον άλλον στα εύκολα και στα δύσκολα.

Τα κλειδιά για τη συνύπαρξη τόσων πολλών και διαφορετικών ανθρώπων, είναι η επίγνωση ότι η ελευθερία του καθενός τελειώνει εκεί που αρχίζει η ελευθερία του άλλου, η αμοιβαία εμπιστοσύνη, ο σεβασμός και η αλληλεγγύη.

Αυτές οι ποιότητες έχουν κάνει μια κοινωνία χιλιάδων ανθρώπων, φίλων, γνωστών, αγνώστων και περαστικών να επιβιώνει και να συνυπάρχει αρμονικά σε ένα αντίξοο περιβάλλον, κλείνοντας πονηρά το μάτι σε όλους εκείνους που υποστηρίζουν ότι ένα τέτοιο κοινωνικό μοντέλο είναι μια ουτοπία που δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστεί, πόσο μάλλον να ευδοκιμήσει!

Η αυτόνομη κοινότητα της Γαύδου αποδεικνύει έμπρακτα εδώ και δεκαετίες ότι η ουτοπία είναι εφικτή και μάλιστα λειτουργεί πολύ καλύτερα από τον ανταγωνισμό με τη φύση, τον καταναλωτισμό, την εκμετάλλευση, την αποξένωση και τον ολοκληρωτικό έλεγχο που επιβάλλονται σαν μονόδρομος από το κυρίαρχο αφήγημα.

Η ζωή στους αμμόλοφους της Γαύδου δείχνει έναν διαφορετικό δρόμο για την πορεία της ανθρωπότητας, αυτόν που δούλεψε αποτελεσματικά για χιλιάδες χρόνια πριν φτάσουμε να εξαρτώμαστε από το σύστημα και την τεχνολογία. Η Γαύδος είναι ένα μεγάλο σχολείο της τέχνης της ζωής και της ελευθερίας και ταυτόχρονα τόπος Ιερός. Μας διδάσκει πώς να απολαμβάνουμε και να αλληλεπιδρούμε με την ομορφιά χωρίς να την πληγώνουμε, πώς να γίνουμε καλύτεροι και κατά συνέπεια πιο ευτυχισμένοι Άνθρωποι.

-Από το fb group Πρωτοβουλία Θεσσαλονίκης για τη Γαύδο
https://www.facebook.com/groups/4396727200595493/permalink/4401742396760640